Fika

Met sommige dingen is het niet zo moeilijk om je aan te passen in een nieuw land...

Eén van die dingen is "Fika". Dat is een soort tussenmaaltijd, in eerste instantie doet het denken aan de Engelse "high tea": sandwiches, scones, gebakjes, waarbij tot nu toe onze ervaring is, dat de sandwiches er niet zo toe doen, hier. Ik schreef al eerder, dat er een boterkoek voor buurman Kurt in de oven staat, en ondertussen staat er een grote bakplaat met mini-semlor te rijzen. Die zijn straks voor onze eigen fika bedoeld: kleine zoetige witte bolletjes, waarvan het kapje afgesneden wordt, waarna er een laagje amandelspijs op de bodem gaat, daarop een flinke laag stevig geklopte slagroom, en dan kan het kapje er weer op. Koffie erbij, of warme chocolademelk, en dan kunnen we er weer tegen tot het avondeten.

Vorige week was Marina bij de overburen, om Elin te helpen met wiskunde, en kreeg daar fika. Volgens Marina hoort het "dus" eigenlijk uit minstens drie soorten gebak, een berg koekjes en een grote schaal slagroom te bestaan. Voorlopig zijn we al blij als er één nieuw soort gebak wil lukken per week. Vandaag bij de Coop in Molkom een broodbakboek gekocht; de eerste paar maanden kunnen we aan de slag.

Overigens is het ook niet ongebruikelijk om om elf uur 's ochtends fika te eten. Is niet zo raar, als je bedenkt dat veel schoolbussen al vanaf 7 uur 's morgens rond rijden. Bij ons is het dan zo, dat Yuri en Eva tussen 11 en half 12 een warme maaltijd krijgen op school, dus als ze dan om 15 uur thuis komen lusten ze wel wat!

Eindelijk licht op de slaapkamer.

Er wordt dit weekend weer lekker geklust. In de woonkamer hebben we drie bureaulampen staan als verlichting, plus een paar kaarsjes, Yuri heeft één bureaulamp, bij de twee dames was gelukkig een plafondlamp ter overname toen we hier kwamen, op de toiletten en zo was licht, maar voor de rest... De stekkers zijn hier anders dan in Nederland, dus van wat we meegenomen hadden is e.e.a. niet direct bruikbaar. Vorige week twee plafondlampen gekocht, eentje werd probleemloos aangesloten beneden , de tweede moest op onze slaapkamer komen, want daar behelpen we ons nu al meer dan drie weken met een miniatuur leeslampje.

Het stopcontact zat boven aan de muur, vlak bij de deur, dus er moest een verlengsnoer komen. Na enig telefonisch overleg over stopcontacten met twee gaten en een pin of drie gaten, over stekkers met twee pinnen met of zonder uitsparing, is ook dat gelukt. Twee lampjes met de juiste fitting gevonden, en Richard ging aan de slag. Wat er precies gebeurde is nog steeds onduidelijk, maar het resultaat was verbluffend: er was helemáál geen licht meer op de bovenverdieping, en het snoer was doorgebrand. Na een blik op de
indrukwekkende stoppenkast, zie foto,  
toch maar even buurman Kurt om hulp gevraagd...
Er waren drie soorten zekeringen, van 6, 10, en 16 A en buiten het huis was de centrale electriciteitskast met zekeringen van 20 A. Gelukkig kon hij in helder Zweeds aan Rich duidelijk maken hoe je zoiets moest aanpakken, hebben we nu licht op de slaapkamer (scheelt een paar blauwe plekken op onze scheenbenen), en staat er een Hollandse boterkoek voor Kurt in de oven, mooi op tijd voor Fika.

Het haasje

Deze week was ik er een keer in de avond op uit om Richard van het werk op te pikken, de enige avondrepetitie deze maand. Bij terugkeer konden we ons straatje niet in: een grote haas zat midden op de weg. Even later kreeg hij/zij gezelschap, en werd er enige tijd doelloos heen en weer gehopst, af en toe een rondje gescheurd door onze tuin en die van de overburen, en toen ik langzaam doorreed verdwenen ze heel langzaam verder het pad op. We hadden sterk het gevoel dat we ongewenst bezoek waren. Later hoorde in van Marina dat de overbuurvrouw ze voert. En inderdaad lopen er sporen dwars door onze tuin, rechtstreeks naar de overkant.

Vanmorgen bracht ik Eva en Yuri naar school, en moesten we ter hoogte van Edsgatan, waar je niet meer langs het meer rijdt en het bos weer begint, stoppen voor twee overstekende reeën, een grote en een kleintje. Die keken overigens wel eerst netjes uit, van naast de vangrail. Daarna stapten ze er rustig overheen om keurig recht over te steken.

En een eland hebben we inmiddels ook gezien, maar dat was een dode, op een slee, waar een paar mensen mee aan kwamen zeulen over het meer, dat was daar heel dichtbij. Die was echt "het haasje"... Al die bordjes staan dus niet voor niets langs de weg!

Wasmachine

Gistermiddag naar een vriendin gemaild, die wilde weten hoe we het hier hebben. Uiteraard een lofzang over de omgeving, over het huis, dat alle apparatuur het doet en zo, en hoe fijn het is dat dat hier normaliter bij de koop van het huis inbegrepen is. Dat had ik bljkbaar niet moeten doen, want daarna begaf de wasmachine het. Ik had er wat truien in zitten, met extra veel water, en vond het programma wel opvallend lang duren. Even vlot op afpompen en centrifugeren gezet, de wasmachine zoemde even, en dat was het.

Gelukkig hadden de vorige bewoners de gebruiksaanwijzing voor ons achter gelaten, en daarin las ik, dat in dit geval waarschijnlijk de afvoerslang geknikt was, of de pluizenzeef verstopt. Afvoerslang was in orde, dus met de waterpomptang de knop van de pluizenzeef losgedraaid. Die zat muurvast, wat voor mij een signaal was dat die wel héél lang geleden schoongespoeld moest zijn. bakje eronder, bakje vol, zeef dicht, bakje leeggooien, zeef weer open, en dat een keer of 20. Pluizenzeef zat inderdaad héél erg vol. En er zat een stuk metaaldraad in.

Leeggepeuterd en schoongemaakt, zeef erin, programma weer aan.
Niks.
Zeef er weer uit, en onder in de machine bleek nog veel water te staan.
Zeef er weer in en de folders er maar even bij gehaald...We hadden wel verwacht dat deze wasmachine het niet lang zou volhouden met 5 mensen, maar dat hij al zo snel het bijltje erbij neer zou gooien overviel ons wel een beetje.

In de folder van ElGiganten stond een machine voor pakweg 3000 kronen. Bij navraag bleek die geschikt voor een wat ouder echtpaar dat niet zo vaak waste maar toch alles graag fris had. Niet voor de Lazars dus. Toen ik vroeg wat hij een gezin met 3 pubers zou aanraden volgde er een lofzang op Miele. Daar kon ik me wel wat bij voorstellen, want de Miele die we in Arnhem tot de laatste dag gebruikten was een jaar of 25. Maar Miele nu even ook niet voor de Lazars, vanwege het prijskaartje. Er bleek een vergelijkbare Electrolux te bestaan, prijsverschil ongeveer 3000 kronen, die kon 8 maart geleverd worden. Ook niet fijn voor de Lazars, en uiteindelijk krijgen we een andere Electrolux, iets minder Lux, een week eerder leverbaar, en zelfs nog iets beter voor de portemonnee. Nog 5 dagen volhouden. Bijkomend voordeel: er kan 6 tot 8 kilo was in, dus de achterstand is straks zomaar ingehaald.

De eerste 2 dagen op "school"

Tsja, als je een tijdje in Zweden woont wil je toch graag Zweeds leren, vooral als je zoals ik heel graag praat en dat vanwege de taal niet kunt doen. Dan ga je praten op een Zweedse cursus, en alles lijkt in orde. ‘Wanneer kunnen Yuri en ik beginnen’ vraag je. Of morgen schikt.

Dus, dinsdag ochtend met de zenuwen in het lijf voor het eerst naar school. We werden gelijk in het diepe gegooid: een stuk of 10 mensen in onze klas (nog 10 in een andere), die allemaal uit andere landen komen, en niet of nauwelijks Engels spreken. Jippie.

Gelukkig was het boek niet zo moeilijk, en volgens ons gericht op 4-5 jarigen, aangezien er aan het begin ons gevraagd werdt het alfabet in hoofdletters en kleine letters te schrijven, en de eerste opdracht was het begrijpen en vervolgens tekenen van simpele woorden: hond, peer, boom… Één klein probleempje: ik ben geen kampioen als het om tekenen gaat (Yuri evenmin), dus leek mijn hond het meest op een kruising tussen een nijlpaard en een kameel, en die van Yuri op een varken. Ach, het gaat om het idee, toch?

En toen was het pauze. Aangezien de school (zoals bijna alle Zweedse scholen) elke dag voor een warme maaltijd zorgt als lunch, en wij net nieuw waren, was dit een hele ervaring. Rijen van leerlingen en leraren die ongeduldig staan te wachten tot ze een bord, bestek en vervolgens aardappelen en vis kunnen pakken. Lust je dit niet? Geen probleem, er is ook een vegetarisch menu, verscheidene groentes en knäckebrod. Het eten is tóch elke dag anders, dus morgen beter.

Morgen beter, dat hoopten Yuri en ik inderdaad: de aardappelen waren te lang gekookt en dus helemaal zacht, en de vis had een redelijk smerige saus.

Na de lunch hadden we muziekles: we kregen allemaal een gitaar aangereikt en er werden 3 akkoorden uitgelegd. Yuri bakte er niks van, en ik bakte er 2 van de 3 van, de laatste moest je zelf uitvogelen en aangezien de instructies in het Zweeds waren had ik dat even gemist. Het was wél leuk gelukkig!

Om 2 uur was de dag voorbij, en keerden we met gemengde gevoelens terug naar huis. De lessen waren wel goed en leuk, maar we hadden nog geen vrienden gemaakt, en het eten was… apart…

Dit kwam de volgende dag helemaal goed! Ook al begrijpen we allemaal niets van elkaar, met handgebaren en gezichtsuitdrukkingen kom je ook al een heel eind. Zo heb ik namelijk samen met 2 andere meisjes een sneeuwballen gevecht gewonnen (maar goed ook, aangezien ik het zelf veroorzaakt had), en mens-erger-je-niet gespeeld. Geen idee hoe dat in het Zweeds heet trouwens, moet ik eigenlijk even navragen. Yuri heeft al verscheidene uitnodigingen gekregen om voetbal te spelen in de pauzes, maar helaas is deze week het sportcentrum gesloten, dus dat is uitgesteld.

Het eten is gelukkig ook beter! Waarschijnlijk had de kok de gisteren zijn dag niet, want nu was alles mooi gaar en goed gekruid, dat eet toch een stuk fijner!

Morgen weer een dag, met nieuwe gebeurtenissen en (hopelijk) vriendschappen. Ik heb er zin in!

Kijken op school

Een week geleden hadden we een afspraak met de rector van de school in Molkom. De basisschool wel te verstaan, want in Zweden breng je je hele leerplichtige leeftijd door op de Grundskola. Tot je 16e zijn dat 9 klassen. Wie dat wil kan dan nog 3 jaar middelbare school doen, de Gymnasieskola. Om op de Gymnasieskola te worden toegelaten moet je een bepaald niveau hebben voor wiskunde, Engels, en uiteraard Zweeds. En om iets te snappen van wat er op de basisschool gebeurt moet je natuurlijk Zweeds kunnen verstaan en spreken. Omdat niet elke basisschool de voorzieningen heeft om een stel immigranten les te geven die het Zweeds niet beheersen, is er in Karlstad een internationale klas, en zorgt de school ervoor dat de kinderen een buskaart krijgen waarmee ze daarheen kunnen reizen. De rector had een afspraak voor ons gemaakt voor vanmiddag, op de Frödingskola.

Om toch een indruk van de school hier te krijgen, heeft hij ons het gebouw laten zien. Ongeveer 24 leerlingen in een klas, ruime lokalen voor schilderen, voor hout-en metaalbewerking, voor textielbewerking, en via een doorloop waar een soort buurthuis (met pooltafel en tafeltennistafel) was, naar het muzieklokaal, een kleine studio met een aantal keyboards, gitaren in soorten en maten, djembé's, etc. Je mag daar oefenen met je bandje, kunt gewoon de instrumenten gebruiken die er zijn. Elke dag tussen de middag een warme maaltijd, en er is géén snoep te koop, behalve op vrijdag, want dan is het al bijna weekend en zijn er chocoladebollen. De hele school rook naar koekjes, en toen bleek dat in de hoogste klas iedereen, jongens en meisjes, lessen huishoudkunde krijgt. Koken, schoonmaken, inkopen, plannen, en het bijhouden van een huishoudboekje vallen daaronder. Uiteraard mag het zelfgemaakte ook zelf opgegeten worden. Leerjaar 6 t/m 9 in een wat hoger gebouw, de lagere klassen en de kleuterklas in laagbouw eromheen. 450 leerlingen. Het Lorentz had er 1000 meer...

Maar vóór ze hier kunnen meekomen moet er dus Zweeds geleerd worden. Op de Frödingskola werden we meteen in principe in het Zweeds toegesproken, en hebben we de inschrijving geregeld. Er werd gevraagd naar allergieën, naar hobby's, de samenstelling van het gezin, of er een verslag bestaat van de bereikte doelen op de vorige school (dat wordt zoeken...), hoeveel jaar onderwijs ze hebben gehad, en ga zo maar door. En of ze hele of halve dagen willen komen, want sommige leerlingen moeten in de middag bijvoorbeeld werken, dus dan ben je om 11 uur klaar. Maar ja, Zweeds leren gaat dan langzamer, dus ze kozen allebei voor hele dagen. Maandag t/m woensdag van 8.15 tot 14.00, donderdag van 8.30 tot 14.00, en vrijdag van 8.15 tot 13.00. Eerst alleen maar Zweeds, niet veel huiswerk thuis, hoogstens wat makkelijke boekjes lezen. Tussen de middag een warme maaltijd, het menu is te lezen op de website van de school. Voor boeken en schrijfgerei wordt gezorgd.

Zodra het een beetje gaat met Zweeds, gaan ze meegymmen met hun jaargenoten van de gewone Zweedse school, en daarna volgen er meer vakken, wiskunde bijvoorbeeld, daar heb je ook niet veel Zweeds voor nodig. Maar dát duurt nog wel een week of wat. Misschien een stuk of tien kinderen in de klas, er was pas nog een meisje uit Polen bijgekomen, maar er zijn ook kinderen uit echte oorlogslanden. Wat je noemt een gemeleerd gezelschap, leeftijd 12 tot 16, dus dezelfde samenstelling als hier in Molkom, met zijn 6e tot 9e leerjaar.

O ja, en wanneer willen jullie beginnen? Morgen? Mag ook over twee weken hoor. Toch morgen? Ok, is goed, tot morgen dan!

Zondagse wandeling

Bij het opstaan vanochtend gaf de thermometer -24,6 graden Celsius aan. De zon straalde ons al toe, en tegen 12 uur was het opgewarmd tot -15. Tijd om ons warm aan te kleden: panty onder de lange broek, beenwarmers, muts en sjaal, en op pad. De kinderen waren nog druk aan het luieren: die waren gisteravond lekker bij de overburen naar de volgende voorronde voor het Songfestival gaan kijken, daarna nog een film, en pas royaal na middernacht weer thuis, dus Rich en ik vertrokken zonder hen met een thermos thee, een paar appeltjes en kanellbullar in de rugzak. En de vrijetijdskaart van de omgeving.

Twee straatjes door, en we waren de wijk uit en tussen de besneeuwde velden en bossen. Hier en daar liep een langlaufspoor een stukje parallel aan het pad, links en rechts een huis of boerderij, en op een bepaald moment zelfs een ouderwetse aardkelder naast de weg. In het voor-koelkast-tijdperk werd daarin de voorraad goed gehouden. Een soort hut in de grond uitgegraven en met een dikke laag aarde en gras etc. bedekt. De rijkelui lieten daar in de zomer dikke blokken ijs in stapelen om gekoelde dranken te kunnen serveren. Dat ijs was dan weer in de winter als blokken elders diep in de grond opgeslagen.

Weer ergens anders een soortgelijk bouwsel, maar met een klein schoorsteentje er bovenuit. Ik vermoed dat het een rookoven was, een andere manier van conserveren, die ook nu nog regelmatig gebruikt wordt.

Na een enorme slinger kwamen we bij de Molkomse sportvelden uit, er was een mooie sleehelling gemaakt. Langs het oude stationsgebouw kwamen we bij de Coop uit, konden we mooi de ontbrekende ingrediënten voor de lasagne nog even meenemen. Ja, dat kan hier op zondag. Het mag dan een dorp met maar 2000 inwoners zijn, de supermarkt is zeven dagen van de week open, van negen tot negen.

Om een uur of drie weer thuis, 50 foto's rijker, de temperatuur buiten inmiddels gestegen tot -7. We hebben het al die tijd geen moment koud gehad, met de zon in het gezicht begonnen we zelfs aan buiten zitten te denken, over een paar weken. Héérlijk!